Loophulpmiddelen voor hemiplegie. – Wheeleo®

Hemiplegie: oorzaken, symptomen, behandeling en herstel van mobiliteit

Hemiplegie is een volledige of gedeeltelijke verlamming van één kant van het lichaam, meestal van de arm, het been en soms het gezicht. Het komt meestal voor na een beroerte, maar kan ook een andere oorzaak hebben. Inzicht in deze aandoening is de eerste stap om het herstel beter te ondersteunen en terug te keren naar een zo zelfstandig mogelijk dagelijks leven, met name dankzij aangepaste hulpmiddelen zoals de Wheeleo®.

Wat is hemiplegie?

Eenvoudige definitie: De term “hemiplegie” komt van het Griekse hemi (helft) en plêgê (klap, treffer). Het verwijst naar de volledige of bijna volledige verlamming van één helft van het lichaam, links of rechts, als gevolg van een beschadiging van de hersenen of het ruggenmerg.

Praktisch gezien verliest iemand met hemiplegie de motorische controle aan één kant van het lichaam. Het letsel dat hiervoor verantwoordelijk is, bevindt zich aan de andere kant van de hersenen: schade aan de linkerhersenhelft veroorzaakt hemiplegie aan de rechterkant en omgekeerd. Deze gekruiste organisatie wordt verklaard door het pad van de zenuwvezels die decusseren (kruisen) in de hersenstam.

Hemiplegie en hemiparese: wat is het verschil?

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen twee nauw verwante termen. Hemiplegie verwijst naar totale verlamming, terwijl hemiparese verwijst naar gedeeltelijke verlamming: de motorische vaardigheden zijn verminderd maar niet volledig verdwenen. In de klinische praktijk komen de twee vormen vaak naast elkaar voor en kunnen naar elkaar toe groeien naarmate het herstel vordert.

Slappe hemiplegie en spastische hemiplegie

In de eerste uren of dagen na het letsel zien we meestal een slappe hemiplegie: de spieren aan de aangedane zijde zijn zacht en tonusloos. Geleidelijk, in veel gevallen, treedt spasticiteit op: de spieren worden stijf en moeilijk te controleren, waardoor lopen en dagelijkse activiteiten moeilijker worden.

Linker hemiplegie

• Letsel in de rechterhersenhelft
• Linkerarm verlamd
• Linkerbeen verlamd
• Soms linker gezicht aangetast
• Frequente problemen met ruimtelijke waarneming

Rechter hemiplegie

• Letsel in de linkerhersenhelft
• Rechterarm verlamd
• Rechterbeen verlamd
• Soms aangedaan rechter gezicht
• Frequente taalstoornissen (afasie)

Wat veroorzaakt hemiplegie?

Hemiplegie heeft verschillende oorzaken. De meest voorkomende is een beroerte, maar ook andere aandoeningen kunnen verlamming veroorzaken.

Beroerte, de belangrijkste oorzaak

Een cerebrovasculair accident (CVA) treedt op wanneer de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen plotseling wordt onderbroken, hetzij door een occlusie (ischemisch CVA) of door een bloeding (hemorragisch CVA). Zenuwcellen die geen zuurstof krijgen sterven binnen enkele minuten af en laten nawerkingen achter die kunnen leiden tot hemiplegie. In België krijgen jaarlijks ongeveer 20.000 mensen een beroerte.

Andere veelvoorkomende oorzaken

• Hoofdtrauma: val, verkeersongeval, gewelddadige klap op het hoofd.
• Hersentumor: een massa drukt de motorische gebieden samen of vernietigt ze.
• Multiple sclerose (MS): demyeliniserende laesies kunnen de motorische banen aantasten.
• Encefalitis of meningitis: ernstige herseninfecties die de motorische cortex kunnen beschadigen.
• Cerebrale parese (bij kinderen): beschadiging van de hersenen voor, tijdens of kort na de geboorte.
• Cerebraal abces of vasculaire malformatie (cavernoom, arterioveneuze malformatie).

Wat zijn de symptomen van hemiplegie?

De symptomen van hemiplegie treffen voornamelijk één kant van het lichaam en kunnen motorische, sensorische en cognitieve stoornissen combineren.

Motorische symptomen

• Verlamming of zwakte van de arm of het been aan de aangedane zijde.
• Gezichtsverzakking (centrale aangezichtsverlamming) aan dezelfde kant.
• Moeite of onvermogen om zonder hulp te lopen.
• Spasticiteit of slapheid van de bovenste en onderste ledematen.
• Coördinatie- en evenwichtsproblemen.

Geassocieerde symptomen (niet-motorisch)

• Gevoelsstoornissen (gevoelloosheid, neuropathische pijn).
• Afasie of dysartrie (taalproblemen, vooral bij hemiplegie rechts).
• Ruimtelijk hemineglect (onbewust negeren van de verlamde zijde).
• Intense vermoeidheid en stemmingsstoornissen.
• Moeite met slikken (dysfagie).

Hoe wordt hemiplegie gediagnosticeerd?

De diagnose van hemiplegie is voornamelijk klinisch: de arts beoordeelt de spierkracht, reflexen, gevoeligheid en coördinatie aan elke kant van het lichaam. Een neurologisch onderzoek wordt gebruikt om het letsel te lokaliseren en de omvang ervan in te schatten.

De gebruikte aanvullende tests zijn als volgt:

• MRI van de hersenen: het referentieonderzoek voor het zichtbaar maken van hersenletsels (ischemie, bloeding, tumor).
• Cerebrale computertomografie (CT): uitgevoerd als noodgeval om ischemische beroerte te onderscheiden van hemorragische beroerte.
• Elektromyogram (EMG): meet de elektrische activiteit van spieren en zenuwen.
• Biologische en cardiale work-up: screening op vasculaire risicofactoren (diabetes, hypertensie, atriumfibrillatie).

Hemiplegie, hemiparese, beroerte, paraplegie: wat zijn de verschillen?

Hoe wordt hemiplegie behandeld en gerevalideerd?

Er is niet één behandeling: de behandeling van hemiplegie is multidisciplinair en op maat gemaakt voor elke patiënt. Het combineert een acute medische fase met een intensief revalidatieprogramma voor de lange termijn.

Acute medische behandeling (beroerte)

• Trombolyse (ischemische beroerte): intraveneuze injectie van een medicijn dat het stolsel oplost binnen de eerste uren.
• Mechanische trombectomie: chirurgische verwijdering van het stolsel door katheterisatie.
• Neurochirurgie: evacuatie van een hematoom in geval van een hemorragische beroerte of hoofdtrauma.
• Medicatie: antispastica, pijnstillers, antistollingsmiddelen, afhankelijk van de etiologie.

Multidisciplinaire revalidatie

Revalidatie is de centrale pijler van herstel van hemiplegie. Er zijn een aantal professionals uit de gezondheidszorg bij betrokken:

• Fysiotherapie: werken aan mobiliteit, spierversterking, evenwicht en lopen.
• Ergotherapie: herleren van alledaagse taken (aankleden, koken, schrijven).
• Logopedie: behandeling van taal- en slikstoornissen.
• Neuropsychologie: behandeling van cognitieve en emotionele stoornissen.
• Braces: enkelorthesen, spalken, loophulpmiddelen om tekortkomingen van de bovenste en onderste ledematen te compenseren.

Hemiplegie en herstel: je onafhankelijkheid herwinnen

Herstel van hemiplegie varieert afhankelijk van de omvang van het hersenletsel, de leeftijd van de patiënt, de vroegtijdige behandeling en de motivatie van de patiënt. Neuroplasticiteit (het vermogen van de hersenen om hun verbindingen te reorganiseren) speelt een fundamentele rol.

Goed om te weten: Het herstel verloopt het snelst tijdens de eerste drie tot zes maanden, maar kan meerdere jaren aanhouden dankzij een regelmatig revalidatieprogramma en het gebruik van geschikte technische hulpmiddelen.

Kan hemiplegie genezen worden?

Volledig herstel is in sommige gevallen mogelijk, vooral als het hersenletsel beperkt is en de behandeling in een zeer vroeg stadium plaatsvindt. Voor de meerderheid van de patiënten is het doel echter om functioneel herstel te maximaliseren en hardnekkige nawerkingen te compenseren in plaats van te ‘genezen’ in de strikte zin van het woord. Sommige mensen kunnen weer bijna normaal lopen, terwijl anderen blijvende beperkingen houden waarvoor langdurige ondersteuning nodig is.

Kan een hemiplegie lopen?

Ja, in veel gevallen kan een hemiplegiepatiënt weer leren lopen dankzij fysiotherapie en mobiliteitshulpmiddelen. Het vermogen om te lopen hangt vooral af van het herstel van het aangedane been en het evenwicht. Geschikte technische hulpmiddelen (wandelstok, rollator met één hand) kunnen het lopen veiliger maken, zelfs als de arm of bovenste ledematen niet functioneel zijn.

Dagelijks leven met hemiplegie: hoe Wheeleo® een verschil maakt

Een van de grootste uitdagingen waar mensen met hemiplegie dagelijks mee te maken hebben, is zich verplaatsen terwijl maar één kant van het lichaam functioneel is. Conventionele looprekken vereisen het gebruik van beide handen, waardoor ze onbruikbaar zijn voor iemand met één verlamde arm.

Wheeleo® is precies ontworpen om aan deze behoefte te voldoen: het is een rollator met één hand die de valide zijde vrijmaakt en tegelijkertijd continue ondersteuning biedt bij het lopen. In tegenstelling tot een eenvoudige wandelstok biedt het een groter steunoppervlak en een grotere stabiliteit, waardoor het risico op vallen afneemt.

• Kan met één hand worden gebruikt (valide arm).
• Actieve ondersteuning van het lichaam tijdens alle fasen van het lopen.
• Bevordert een natuurlijker, minder vermoeiend looppatroon.
• Geschikt voor zowel binnen als buiten.
• Helpt je een grotere onafhankelijkheid in alledaagse activiteiten te herwinnen.

Voor veel patiënten betekent dit mobiliteitshulpmiddel een keerpunt: het stelt hen in staat om alleen naar buiten te gaan, zich in huis te verplaatsen zonder voortdurende hulp en weer vertrouwen te krijgen in hun mobiliteit – een belangrijke fase in hun herstel.

Veelgestelde vragen over hemiplegie

V: Wat veroorzaakt hemiplegie?

Hemiplegie wordt veroorzaakt door schade aan de motorische banen van het centrale zenuwstelsel. De meest voorkomende oorzaak is een beroerte, ischemisch (afsluiting van een slagader) of hemorragisch (scheuring van een bloedvat). Andere oorzaken zijn hoofdtrauma, hersentumoren, herseninfecties (encefalitis) en, bij kinderen, hersenverlamming.

V: Kan hemiplegie genezen worden?

Volledig herstel is mogelijk, vooral als het letsel minimaal is en de behandeling snel plaatsvindt. In de meeste gevallen is het herstel gedeeltelijk: intensieve revalidatie (fysiotherapie, ergotherapie) en technische hulpmiddelen kunnen de nawerkingen verminderen en de onafhankelijkheid en levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren. De neuroplasticiteit van de hersenen biedt reële mogelijkheden voor herstel, vooral in de eerste paar maanden.

V: Wat is het verschil tussen hemiplegie en een beroerte?

Een beroerte is een acute medische gebeurtenis (een cerebrovasculair accident), terwijl een hemiplegie een van de mogelijke gevolgen van dit accident is. Met andere woorden, de beroerte is de oorzaak en de hemiplegie is het gevolg. Niet alle beroertes leiden tot hemiplegie.

Stroke & Go werd officieel opgericht op 25 december 2019.

https://www.stroke-go.be