Een patiënt vragen om ‘zo snel mogelijk’ te lopen is een eenmalige oefening: nuttig om een maximale capaciteit te meten of om onder begeleiding te trainen, maar het is geen tempo waarop hij in het dagelijks leven kan rekenen.
Bij hemiparetische personen gaat sneller lopen dan de voorkeurssnelheid gepaard met een verminderde stabiliteit. In een studie op een loopband (Awad et al., 2023) was de laterale beweging van het massacentrum van het bekken 17% onregelmatiger bij hoge snelheden. Patiënten kiezen trouwens spontaan een snelheid die hoger is dan hun meest stabiele snelheid, maar lager dan hun meest economische snelheid. Een andere studie (Hsiao et al., 2017) koppelt de comfortsnelheid van langzame lopers aan hun vermogen om het lichaamsgewicht lateraal over te brengen naar het aangetaste been.
Deze vaststelling komt terug in twee studies, uitgevoerd door twee verschillende teams. Het verandert de manier waarop we naar de loopsnelheid kijken — en misschien ook de manier waarop we een hulpmiddel kiezen.
Twee studies, twee teams, één en dezelfde vaststelling
Deltombe et al., 2020 (Journal of Rehabilitation Medicine): gerandomiseerde cross-over-studie bij 32 hemiparetische volwassenen, gerekruteerd in Godinne (CHU UCL Namur) en in Ottignies (Centre Hospitalier Neurologique William Lennox). Elke patiënt voerde een looptest van 10 meter uit met de vierpootkruk en vervolgens met de rollator voor één hand Wheeleo®, eerst aan spontaan tempo, daarna aan maximaal tempo. De snelheid werd met een chronometer gemeten.
Maillard et al., 2024 (Healthcare): gerandomiseerde cross-over-studie bij 34 hemiparetische patiënten, in twee revalidatiecentra van het CHU van Luik. Hetzelfde type test (10 meter, comfortabel en vervolgens snel tempo), maar met inertiaalsensoren aan de schoenen bevestigd om elke stap nauwkeurig te meten.
Een transparantieprecisering: de oprichter van Wheeleo® is co-auteur van de studie van 2020, wat in het artikel wordt vermeld. De studie van 2024 werd uitgevoerd door het team van Luik, zonder externe financiering; het bedrijf heeft zich ertoe beperkt een apparaat uit te lenen.
Drie snelheidsniveaus voor één en dezelfde patiënt
In beide studies diende elke patiënt als zijn eigen controle. We observeren dus, voor één en dezelfde persoon, drie snelheidsniveaus:
- Niveau 1 — vierpootkruk, spontaan tempo: ongeveer 1,2 tot 1,3 km/u (0,32 tot 0,36 m/s).
- Niveau 2 — één en dezelfde snelheid, twee manieren om die te bereiken: met de vierpootkruk, door te vragen zo snel mogelijk te lopen, of met de rollator voor één hand Wheeleo®, aan spontaan tempo. Ongeveer 1,5 tot 1,6 km/u. In 2020 zijn beide waarden identiek (0,44 m/s); in 2024 is het spontane tempo met de Wheeleo® (0,436 m/s) zelfs iets hoger, in absolute waarde, dan het snelle tempo met de vierpootkruk (0,416 m/s).
- Niveau 3 — rollator voor één hand Wheeleo®, snel tempo: ongeveer 2,05 km/u (0,57 m/s), een waarde die quasi identiek is in beide studies (0,57 en 0,572 m/s).
Wat opvalt, is de overeenstemming: twee teams, meerdere centra, twee meetmethoden (de chronometer, vervolgens de inertiaalsensoren) — en zeer vergelijkbare waarden.
Waarom het tempo forceren geen oplossing is
Niveau 2 kan dus op twee manieren worden bereikt. Ze zijn niet gelijkwaardig.
Een patiënt vragen om ‘zo snel mogelijk’ te lopen is een eenmalige en veeleisende oefening: het vereist concentratie en inspanning, en laat minder marge om zich te herstellen bij verlies van evenwicht. Het is nuttig om een maximale capaciteit te meten; het is geen tempo dat de patiënt aanneemt, noch handhaaft, in het dagelijks leven. Het tempo forceren betekent dus meer ongemak, meer instabiliteit en, zeer waarschijnlijk, meer valrisico accepteren.
Een belangrijke precisering: deze studies betreffen kleine steekproeven en meten de stabiliteit, niet de valpartijen. Noch de studie van 2020, noch die van 2024 heeft de gevolgen van een geforceerd tempo rechtstreeks gemeten. En snel lopen is niet verboden: bij begeleide training is herhaalde snelle looptraining een erkend revalidatie-instrument (Pressler et al., 2025). Het punt ligt elders: deze snelheid op natuurlijke wijze bereiken in plaats van die te forceren.
Wat de studies daarentegen wel aantonen, is dat de hogere snelheid die met de rollator voor één hand Wheeleo® werd behaald, niet met inspanning werd betaald. In de studie van 2020 bleven de waargenomen inspanning (schaal van Borg) en de fysiologische kostprijs van het lopen onveranderd, en het aantal patiënten dat contact met de therapeut nodig had om het evenwicht te bewaren, nam niet toe. De tevredenheid van de patiënten steeg daarentegen van 6 naar 8 op 10.
De snelheid, een indicator die telt
Als deze vraag de moeite waard is om bij stil te staan, is het omdat de loopsnelheid een van de beste indicatoren is van het vermogen van een patiënt. Het is de meest gebruikte parameter om de loopprestatie te evalueren, en hij wordt eenvoudig gemeten: een gang, een chronometer, tien meter.
Hij zegt veel. Een traag en onregelmatig lopen wordt geassocieerd met een hoger valrisico, een grotere afhankelijkheid en meer comorbiditeiten. Omgekeerd is sneller lopen een indicator van robuustheid en een betere evenwichtscontrole. De studie van 2020 herinnert er ook aan dat het evenwicht en de loopsnelheid gecorreleerd zijn met de levenskwaliteit van hemiparetische volwassenen.
De snelheid maakt het ten slotte mogelijk de patiënt te situeren op functionele referentiepunten. In de classificatie van Perry, geciteerd door de studie van 2024, bewegen patiënten die beperkt zijn tot lopen thuis zich gemiddeld voort aan ongeveer 0,1 m/s, terwijl ‘gemeenschaps’-lopers 0,8 m/s bereiken, ofwel ongeveer 2,9 km/u: de snelheid die nodig is om een straat over te steken tijdens een voetgangerslicht.
De snelheid is geen doel op zich, maar een indicator die informatie geeft over de autonomie, de veiligheid en de participatie. Een hulpmiddel dat in staat is deze sterk te verhogen — +22% en +35% aan spontaan tempo, +30% en +38% aan snel tempo volgens de twee studies — mag dus niet terzijde worden geschoven: het werkt in op de indicator die telt.
Een snelheid die de revalidatie voedt
Spontaan sneller lopen betekent ook meer lopen in dezelfde tijd. In de studie van 2020 steeg de afgelegde afstand tijdens de looptest van zes minuten van 131 naar 195 meter met de rollator voor één hand Wheeleo® (+49%), ofwel bijna de helft meer afstand voor dezelfde duur.
Dit is een revalidatie-uitdaging. De auteurs van de studie van 2024 herinneren eraan, op basis van de literatuur, dat de belangrijkste factor om de kwaliteit en de snelheid van het lopen te verbeteren, is de hoeveelheid loopoefening tijdens de revalidatie te verhogen. Hun conclusie past in één zin die alle therapeuten zullen delen: welk hulpmiddel ook wordt gekozen, laten we de patiënten weer in beweging brengen.
Een patiënt die sneller loopt met een aangepast hulpmiddel, zonder zich te hoeven forceren, is een patiënt die meer, langer en natuurlijker kan trainen, binnen het kader dat met zijn zorgteam is afgesproken. De auteurs van 2020 suggereren zelfs dat deze verhoogde snelheid en deze betere tevredenheid zouden kunnen bijdragen tot meer autonomie, en dus tot een betere sociale participatie.
Op voorwaarde natuurlijk dat de veiligheid van dit lopen wordt bevestigd buiten de begeleide tests: dat is het onderwerp van de volgende sectie.
Wat nog moet worden aangetoond
Deze twee studies zijn coherent met elkaar, maar ze zeggen niet alles:
- Begeleide tests, in ziekenhuisomgeving. De studie van 2020 preciseert dat het apparaat alleen onder toezicht van een therapeut, binnenshuis, werd geëvalueerd; die van 2024 herinnert eraan dat de vloer van een ziekenhuis regelmatiger is dan een buitenvloer.
- Het valrisico in het echte leven moet nog worden gedocumenteerd. In 2020 nam het aantal contacten met de therapeut niet toe, wat onder toezicht de goede richting uitgaat; in 2024 werd het valrisico niet geëvalueerd. De auteurs van beide studies roepen op tot onderzoek in reële omstandigheden.
- Geen follow-up in de tijd. Een hoger spontaan tempo is een onmiddellijk resultaat. Dat dit zich op termijn vertaalt in een beter herstel is een redelijke hypothese, maar die werd niet getest.
- Een beperkte populatie. De patiënten waren hemiparetisch na een CVA of een schedeltrauma. De andere pathologieën worden niet gedekt.
- Snelheden die onder de drempel van 0,8 m/s (ongeveer 2,9 km/u) van het lopen in de gemeenschap blijven.
Evenveel onderzoeksvragen die nog open staan. Als u therapeut, student of docent bent en deze vragen u aanspreken, aarzel dan niet om ons te schrijven: geoffroy@wheeleo.eu.
Referenties
- Deltombe T, Leeuwerck M, Jamart J, Frederick A, Dellicour G. Gait improvement in adults with hemiparesis using a rolling cane: a cross-over trial. J Rehabil Med 2020; 52: jrm00078. Toegang tot het artikel — doi:10.2340/16501977-2705
- Maillard B, Boutaayamou M, Cassol H, Pirnay L, Kaux J-F. Gait Analysis of Hemiparetic Adult Patients with a Quadripod Cane and a Rolling Cane. Healthcare 2024; 12(4): 464. Vrije toegang — doi:10.3390/healthcare12040464
- Awad LN, Knarr BA, Kudzia P, Buchanan TS. The Interplay Between Walking Speed, Economy, and Stability After Stroke. J Neurol Phys Ther 2023 ; 47(2) : 75-83. doi:10.1097/NPT.0000000000000431
- Hsiao H, Gray VL, Creath RA, Binder-Macleod SA, Rogers MW. Control of lateral weight transfer is associated with walking speed in individuals post-stroke. J Biomech 2017 ; 60 : 72-78. doi:10.1016/j.jbiomech.2017.06.021
- Pressler D, Schwab-Farrell SM, Reisman DS, Billinger SA, Boyne P. Effects of maximal speed locomotor training on spatiotemporal gait changes in individuals with chronic stroke: a secondary analysis of a randomized controlled trial. Gait Posture 2025 ; 122 : 232-239. doi:10.1016/j.gaitpost.2025.07.325
