Na een beroerte is opnieuw leren lopen — en snel genoeg kunnen lopen om een straat over te steken, boodschappen te doen of een sociaal leven te hervatten — vaak de hoogste prioriteit. Maar welke hulp kiest men wanneer één kant van het lichaam verzwakt is?
Een team van het UZ Luik heeft bij 34 patiënten de klassieke vierpootstok en de eenhandige rollator Wheeleo® vergeleken. Het resultaat: een aanzienlijk hogere loopsnelheid met de Wheeleo®. Hier leest u wat de studie zegt, hoe ze het heeft gemeten en wat er nog te onderzoeken valt.
Waarom loopsnelheid belangrijk is
Loopsnelheid is de meest gebruikte parameter om de kwaliteit van het lopen te beoordelen. Het is ook een indicator van robuustheid: hoe sneller men loopt, hoe stabieler en autonomer men over het algemeen is. Omgekeerd gaat een langzame en onregelmatige gang gepaard met een hoger valrisico en een grotere afhankelijkheid.
Volgens de door de auteurs aangehaalde literatuur valt ongeveer 70% van de patiënten minstens één keer in het eerste jaar na een beroerte. Dan ontstaat een vicieuze cirkel: de angst om te vallen leidt ertoe dat men thuis blijft, isolatie treedt op, fysieke deconditionering ook — en het valrisico neemt nog verder toe.
Een klinische richtlijn om in gedachten te houden: een snelheid van minstens 2,9 km/u (dat wil zeggen 0,8 m/s) wordt over het algemeen als noodzakelijk beschouwd om in een gemeenschappelijke omgeving te kunnen lopen, bijvoorbeeld om een straat over te steken tijdens de duur van een voetgangerslicht.
De studie in het kort
De studie, gepubliceerd in 2024 in het tijdschrift Healthcare, werd uitgevoerd in twee revalidatiecentra van het UZ Luik, door het team van fysische geneeskunde en revalidatie in samenwerking met het bewegingsanalyse laboratorium van de Universiteit Luik. Er was geen externe financiering.
Vierendertig hemiparetische patiënten (33 na een beroerte, 1 na een traumatisch hersenletsel; mediane leeftijd 65 jaar, ongeveer 3 maanden na de laesie) voerden een 10-meter looptest uit, eerst in een comfortabel tempo, daarna in een snel tempo. Elke patiënt testte de twee hulpmiddelen, op twee verschillende dagen, in een willekeurig gekozen volgorde: dit wordt een gerandomiseerde cross-over studie genoemd. Iedereen is zo zijn eigen controle.
Om elke stap nauwkeurig te meten — in plaats van alleen met een stopwatch — bevestigden de onderzoekers vier kleine inertiële sensoren aan de schoenen van de patiënten.
Wat de studie heeft gevonden
Het belangrijkste resultaat is duidelijk: de patiënten liepen sneller met de eenhandige rollator Wheeleo® dan met de vierpootstok, zowel in een comfortabel als in een snel tempo.
- Comfortabel tempo: 1,57 km/u met de Wheeleo® tegen 1,17 km/u met de vierpootstok, oftewel +35%.
- Snel tempo: 2,06 km/u tegen 1,50 km/u, oftewel +38%.
Een veelzeggend detail: lopen in een comfortabel tempo met de eenhandige rollator Wheeleo® (1,57 km/u) is al sneller dan lopen in een snel tempo met de vierpootstok (1,50 km/u). Deze observatie sluit aan bij die van een eerste cross-over studie gepubliceerd in 2020 (Deltombe et al., Journal of Rehabilitation Medicine), die dezelfde snelheid (ongeveer 1,6 km/u) in deze twee situaties had gemeten.
De grafiek herinnert ook aan de eerder genoemde drempel van ongeveer 2,9 km/u. We komen hierop terug in de sectie over de beperkingen.
Waarom loopt men sneller?
De sensoren maken het mogelijk om elke stap te analyseren. Snelheid is de paslengte gedeeld door de duur. Hier verandert de paslengte niet significant: de snelheidsverhoging komt dus van een kortere loopcyclus (−22%), oftewel een hoger tempo.
Meer specifiek, met de eenhandige rollator Wheeleo®, in een comfortabel tempo:
- het aangedane been blijft minder lang op de grond bij elke stap (steunfase −27%);
- de tijd dat beide voeten de grond raken neemt af (dubbele steun −31%);
- het aantal cycli per seconde neemt toe (cadans +23%).
De zwaaifase, wanneer het been in de lucht is, verandert niet.
Waarom? De auteurs suggereren een mechanische verklaring. Met de vierpootstok gebeurt het lopen ‘in 3 tijden’: men moet het hulpmiddel optillen en dan weer neerzetten, wat een pauze creëert in elke cyclus. De eenhandige rollator Wheeleo® beweegt rollend: het lopen gebeurt ‘in 2 tijden’, met continue ondersteuning bij elke stap. Dit is een plausibele verklaring, maar de studie heeft dit niet direct getest.
Wat de studie (nog) niet zegt
Een goede studie herkent men ook aan de openheid over haar beperkingen. De auteurs noemen er verschillende, en het is belangrijk om deze in gedachten te houden:
- De snelheden blijven onder 2,9 km/u. Zelfs met de Wheeleo® bereiken de patiënten de drempel voor lopen in een gemeenschappelijke omgeving niet. Ze werden vroeg in hun revalidatie gerekruteerd (ongeveer 3 maanden na de laesie); de auteurs anticiperen op vooruitgang, maar een follow-up na 6 of 12 maanden moet nog worden uitgevoerd.
- Een heterogene populatie. Functionele niveaus, oorzaken en aangedane zijden varieerden van patiënt tot patiënt, en de studie omvat alleen hemiparetische personen. Andere pathologieën (Parkinson, multiple sclerose, orthopedie, geriatrie, pediatrie…) worden niet behandeld.
- Testomstandigheden in het ziekenhuis. Regelmatige ondergrond, geobserveerde patiënten, soms gestrest of angstig om te vallen: dit kan afwijken van het dagelijkse lopen.
- Het valrisico is niet geëvalueerd, evenmin als de energetische kosten van het lopen (zuurstofverbruik). De auteurs concluderen dat er sneller en als veilig beoordeeld wordt gelopen, maar deze twee punten moeten nog worden gedocumenteerd.
- Een vergelijking over twee dagen, zonder evaluatie van wat er op langere termijn gebeurt.
Een precisie van transparantie: deze studie is uitgevoerd en geanalyseerd door het team van het UZ Luik. InnoRehab, het bedrijf achter de Wheeleo®, heeft eenvoudigweg een apparaat uitgeleend gedurende de rekruteringsperiode; de auteurs verklaren geen belangenconflicten en geen externe financiering te hebben.
Wat men moet onthouden
- Bij 34 hemiparetische patiënten maakte de eenhandige rollator Wheeleo® het mogelijk om 35% sneller te lopen in een comfortabel tempo en 38% sneller in een snel tempo dan met de vierpootstok, wat de resultaten van een eerste studie in 2020 bevestigt.
- De winst wordt verklaard door een kortere loopcyclus: kortere steun, verminderde dubbele steun, hogere cadans, zonder verandering in de paslengte.
- De geopperde hypothese is die van continue ondersteuning, zonder het hulpmiddel bij elke stap te hoeven optillen.
- Dit is een veelbelovend resultaat, geen eindpunt: beperkte populatie tot hemiparese, ziekenhuisomstandigheden, valrisico en energetische kosten niet geëvalueerd.
De auteurs eindigen met een boodschap die alle therapeuten zullen delen: welk hulpmiddel men ook kiest, het belangrijkste is om patiënten weer in beweging te krijgen.
Voor meer informatie
De auteurs kondigen een vervolg aan: de analyse van de symmetrie en variabiliteit van het lopen, op basis van de reeds verzamelde gegevens. Maar veel vragen blijven open. Hoe zit het met andere pathologieën, in het echte leven, buiten, in smalle ruimtes? Wat zijn de energetische kosten van het lopen, het effect op het valrisico, op de kwaliteit van leven, op de dagelijkse participatie?
Als u therapeut, student of docent bent en deze vragen u aanspreken, aarzel dan niet om ons te schrijven: geoffroy@wheeleo.eu.
Referenties
- Maillard B, Boutaayamou M, Cassol H, Pirnay L, Kaux J-F. Gait Analysis of Hemiparetic Adult Patients with a Quadripod Cane and a Rolling Cane. Healthcare 2024; 12(4): 464. Vrije toegang — doi:10.3390/healthcare12040464
- Deltombe T, Leeuwerck M, Jamart J, Frederick A, Dellicour G. Gait improvement in adults with hemiparesis using a rolling cane: a cross-over trial. J Rehabil Med 2020; 52: 1-5. Toegang tot artikel
